Eén dak vijf generaties en een oorlog

Het huis waar ik in opgroeide heeft een belangrijk verhaal dat nog niet verteld is. De rol die het speelde tijdens de Tweede Wereldoorlog is van essentieel belang geweest. Het was een huis waar onderduikers, verzetswerkers en geallieerden terecht konden om te schuilen voor de Nazi’s. Daarnaast speelden mijn grootouders een belangrijke rol in het verzet. Mijn grootvader werkte in het gewapend verzet in verband met onder andere de O.D., K.P., R.V.V.

Mijn grootmoeder was naast koerierster voor mijn grootvader ook belangrijk voor het Kinder Comité in Utrecht.

De oorlog staat in groot contrast met mijn jeugd die zorgeloos was. Ik ben de vijfde generatie die in het huis opgroeide. Als ik de verhalen niet doorvertel zullen ze verdwijnen in de tijd.

One Roof, Five Generations and a War

The house I grew up in has a great untold story about the role it played during the Second World War. It was not only a place where people could hide from the enemy; it was also a place where the Dutch resistance was commanded from.

My grandfather was an active resistance fighter working with the O.D., K.P. and the R.V.V. My grandmother was a courier for my grandfather and was very important to the Kinder Comité in Utrecht.

The way I grew up is a big contrast compared to the war years. Being part of the fifth generation who grew up in this house, it is my responsibility to pass on the history the house has to tell. If I don’t do it a very important story will vanish in time.

.

In 1981 my grandfather passed away. My father was only 24 years old. In the cellar my father found an old lead chest. When he opened it he found a bookcase. But inside this bookcase there were no books to be found. This discovery showed that the war was always present.

When I was in 8th grade my grandmother spoke for the first and only time about the war together with her sister. My father forced her to do so because the whole class I was in was coming to hear her story. My father secretly recorded a part of it so her story wouldn’t be forgotten.

“Wat in Godsnaam kan ik hier tegen doen? Je wist niet wat. En toen kreeg ik via mijn jongste broer contact met Jo van Koeverden. Jo van Koeverden kwam uit Buren in de Betuwe.

Zij hadden een boerderij en een zender.

 

How in God’s name can I stop this? You just didn’t know and then I was brought into contact with Jo van Koeverden via my little brother. Jo came from the Buren in the Betuwe. He had a farm and a transceiver.

Het wordt een van de nuttigste besprekingen, die ik waarschijnlijk in m’n hele illegale loopbaan heb meegemaakt. Hoog gaat het direct van de toren. “Der Krieg ist für Ihnen verloren, und wenn Sie dasz gut verstehen, können wir reden.” Vroeg ik Herr Macumenius tot driemaal, niet met m’n vriendelijkste blik toe. En hij wil praten. Het wordt zelfs een prettig onderhoud.

Na een vrij lange gedachtewisseling komen we tot het volgende accoord: M. moet de zaak demonteren, doet hij dit niet, dan komt er een ander en die doet dit waarschijnlijk wel. Na het demonteren zal hij alle machines (speciaal Pegus) opbergen en precies opgeven waar een en ander blijft. Dit alles zodanig dat het met vakmensen weer in drie tot zes weken te herstellen is. “En Uw tegeneis?” vraag ik, U begrijpt ik kan U een en ander aanbieden.

“Ik doe dit in ons beider algemeen belang, in de hoop het mijne tot een vriendschappelijke samenwerking van onze beide volkeren bij te dragen. Ik wil hier niets voor hebben”, was het antwoord, dat mij zeer trof, van deze inderdaad Duitsche “Heer”.

 

- Jo de Jager (Jo van Koeverden)

 

“It was probably one of the most productive conversations I had during my whole resistance career. We cut to the chase immediately. The war is over for you, and when you understand this can come to an agreement. I asked Herr Macumenius three times with an angry look. He wanted to talk and in fact it became a pleasant exchange of words.

After a long period of negotiation we came to the following agreement: M. will take apart the machines, if he didn’t someone else would come and do this. Once they’ve been disassembled he would note exactly where the machines especially Pegus where stored. This would then enable the skilled workmen to reassemble the machines within 3 to 6 weeks. And your reward? I asked, you understand I can offer you something?

I am doing this for both our sakes, in the hope that it leads to a friendly future between our people. What struck me most was that this German “gentleman” didn’t want anything.”

- Jo de Jager (Jo van Koeverden)